İdrarda Kan Görüldü, Sonra Geçti: Yine de Araştırılmalı mı?

İdrarda kan iki şekilde fark edilir: gözle görülür biçimde, yani idrarın pembe, kırmızı ya da koyu renkte olmasıyla; veya yalnızca idrar tahlilinde. Gözle görülen kanama tek bir kez olsa bile değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.

Pek çok kişi kanama ertesi gün kendiliğinden durduğu için başvurmayı erteler. Oysa kanamaya yol açan bazı durumlarda kanama gelir ve gider; aradaki temiz dönem, sorunun ortadan kalktığını göstermez.

Bu yazının amacı korkutmak değildir. İdrarda kanın nedenlerinin önemli bir kısmı iyi huyludur. Ancak hangisinin söz konusu olduğunu söyleyebilmek için değerlendirme yapılması gerekir.

İdrar yolu enfeksiyonu, böbrek veya mesane taşı ve prostat büyümesi idrarda kana yol açabilir. Pancar gibi bazı yiyecekler ve bazı ilaçlar ise kan olmadığı hâlde idrarı kırmızıya boyayabilir; bu gerçek bir kanama değildir ve idrar tahlili ile ayırt edilir.

Daha az sıklıkla kanamanın kaynağı mesanede, böbrekte veya idrar yollarında bir tümör olabilir. Mesane tümörlerinin en sık görülen ilk belirtisi ağrısız idrarda kandır.

Kan sulandırıcı ilaç kullanmak kanamayı kolaylaştırabilir, ama kanamanın nedenini açıklamaz. Bu ilaçları kullananlarda da altta yatan neden ayrıca araştırılır.

Mesane tümörleri açısından en önemli risk etkeni sigaradır. Sigara dumanındaki maddeler böbreklerden süzülerek mesanede birikir ve uzun süre mesane yüzeyiyle temas eder. Boya, kauçuk ve bazı kimya sektörlerinde uzun süreli mesleki maruziyet de risk taşır.

Yaş ilerledikçe ve özellikle ağrısız, gözle görülen kanamada değerlendirmenin önemi artar. Ancak genç olmak ya da sigara içmemek değerlendirmeyi gereksiz kılmaz.

İlk adım idrar tahlili ve kültürüdür. Enfeksiyon varsa önce tedavi edilir ve idrar yeniden incelenir, çünkü enfeksiyon da idrarda kana yol açar.

Böbrekler ve üst idrar yolları görüntülemeyle değerlendirilir; bu amaçla çoğunlukla bilgisayarlı tomografi ürografi kullanılır. Buna, idrarla dökülen hücrelerin incelendiği idrar sitolojisi eşlik edebilir.

Mesanenin içi ise sistoskopiyle görülür: idrar yolundan ince bir kamerayla mesaneye bakılır. Ultrason tek başına yeterli değildir; küçük tümörleri ve mesane yüzeyine yayılan düz lezyonları gösteremeyebilir.

Tanı amaçlı sistoskopi çoğu zaman ince ve esnek bir aletle, uyuşturucu jel kullanılarak ve kısa sürede yapılır. Sonrasında birkaç gün hafif yanma ve idrarda pembe renk görülebilir.

Mesanede bir tümör görülürse idrar yolundan girilerek çıkarılır; bu işleme TUR-M denir. TUR-M hem tedavi hem tanı işlemidir: alınan dokunun incelenmesiyle tümörün mesane kasına girip girmediği anlaşılır ve tedavi planı bu bilgiye göre kurulur.

Kasa girmemiş tümörlerde mesane korunur ve tedavi mesane içinden yürütülür. Bu tümörler tekrarlama eğiliminde olduğu için düzenli sistoskopi takibi tedavinin bir parçasıdır.

Pıhtılı kanama ile birlikte idrar yapamama, kanamaya eşlik eden ateş ve titreme veya şiddetli yan ağrısı varsa randevu beklenmemeli, beklemeden değerlendirme yapılmalıdır.

İdrarda kan çoğu zaman iyi huylu bir nedene bağlıdır; ama bunu söyleyebilmek için değerlendirme gerekir. Kanamanın kendiliğinden durması, değerlendirmeyi ertelemek için bir neden değildir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Değerlendirme için ürologla görüşün.