PSA Yüksekliği: Biyopsiden Önce MR Neden Önemli

PSA prostat dokusunun ürettiği bir maddedir ve kana geçer. Kanser PSA'yı yükseltebilir, ama yükselten tek şey kanser değildir. Prostatın iyi huylu büyümesi, iltihabı, idrar yolu enfeksiyonu, sonda takılması, bisiklet sürmek ve cinsel ilişki de PSA'yı geçici olarak yükseltebilir.

Bu nedenle tek bir yüksek PSA sonucuyla doğrudan biyopsiye gitmek çoğu zaman doğru değildir. Önce tekrarlanması, enfeksiyon şüphesi varsa tedavi sonrası yeniden bakılması ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Tersi de doğrudur: PSA normal sınırlarda olan bir erkekte kanser olmayacağı anlamına gelmez. Bu yüzden parmakla muayene bulgusu da değerlendirmenin parçasıdır.

Geçmişte PSA yüksekse doğrudan biyopsi yapılırdı ve bu biyopsi prostattan belirli bir haritaya göre, rastgele denebilecek şekilde örnek alınarak gerçekleştirilirdi. Tümörün nerede olduğu bilinmediği için iğneler "her yere bakalım" mantığıyla atılırdı.

Bu yaklaşımın iki ayrı sorunu vardı. Bir yandan tedavi gerektirmeyecek kadar sessiz tümörler bulunuyor ve hastalar gereksiz tedavilere yönlendirilebiliyordu. Öte yandan prostatın ön kısmında yerleşmiş, iğnelerin ulaşmadığı önemli tümörler atlanabiliyordu.

Yani sorun yalnızca "fazla biyopsi" değildi; aynı anda hem fazlası hem eksiği yapılıyordu.

Multiparametrik MR, prostatı farklı görüntüleme parametrelerini birleştirerek inceler ve şüpheli alanları gösterebilir. Biyopsiden önce çekildiğinde iki şey sağlar: şüpheli bir odak varsa iğnenin nereye atılacağı bilinir; hiç şüpheli odak yoksa biyopsi kararı yeniden değerlendirilebilir.

Bu, "MR temizse biyopsi hiç yapılmaz" anlamına gelmez. Karar PSA seviyesi, PSA'nın zaman içindeki seyri, muayene bulgusu, aile öyküsü ve yaş ile birlikte verilir. Ancak MR, bu kararı tahmine değil görüntüye dayandırır.

MR'ın biyopsiden ÖNCE çekilmesi önemlidir. Biyopsiden sonra oluşan kanama ve ödem, görüntüyü haftalarca yorumlanamaz hâle getirebilir.

MR raporunda göreceğiniz PI-RADS, radyoloğun gördüğü alanın ne kadar şüpheli olduğunu 1'den 5'e kadar derecelendiren bir ölçektir. Düşük puanlar klinik olarak önemli kanser olasılığının düşük olduğunu, yüksek puanlar bu olasılığın arttığını anlatır.

PI-RADS bir tanı değildir. 5 puan "kanser var" demek olmadığı gibi, 2 puan "kesinlikle yok" demek de değildir. Bu ölçek, biyopsi kararını ve iğnelerin nereye atılacağını yönlendirmek için vardır.

MR'da şüpheli bir alan görüldüğünde bu görüntü, biyopsi sırasında kullanılan ultrason görüntüsüyle yazılım aracılığıyla üst üste bindirilir. Böylece iğne, MR'da işaretlenen alana yönlendirilebilir.

Genellikle hedefe yönelik örneklerin yanında, prostatın geri kalanından da sistematik örnekler alınır. Çünkü MR her tümörü göstermez; ikisi birlikte yapıldığında sonuç daha güvenilir olur.

Biyopsi iğnesi makat yoluyla (transrektal) veya makat ile torbalar arasındaki ciltten (transperineal) girilerek alınabilir. İkinci yolun bağırsak florasıyla temas etmemesi nedeniyle enfeksiyon açısından avantajı olduğu bildirilmektedir.

Bu tercih hastanenin imkânlarına, hastanın durumuna ve prostatın hangi bölgesine ulaşılması gerektiğine göre belirlenir. Hangi yolun planlandığını ve nedenini sormakta fayda vardır.

İdrarda, menide ve dışkıda bir süre kan görülmesi beklenen bir durumdur. Menideki kahverengi renk haftalarca sürebilir ve bu normaldir.

Ancak şu durumlar acil değerlendirme gerektirir: ateş ve titreme, idrar yapamama, giderek artan ağrı, durmayan kanama. Bu belirtileri önceden bilmek, geceyi kaygıyla geçirmeyi önler.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. PSA sonucunuzun değerlendirilmesi için ürologla görüşün.