Prostat Kanseri: Tanıdan Tedavi Kararına

Çoğu olguda hayır. Prostat kanserinin önemli bir bölümü yavaş seyreder ve karar vermek için birkaç haftanız vardır. Önce risk grubunuzun netleşmesi gerekir. Düşük riskli hastalarda hemen tedavi yerine aktif izlem daha doğru olabilir.

Mutlaka değil. PSA prostat dokusunun ürettiği bir proteindir ve iltihap, iyi huylu büyüme, hatta yakın zamanda yapılan bazı işlemler değeri yükseltebilir. Bu nedenle tek bir yüksek değerle tanı konmaz; değer tekrarlanır ve gerekirse MR ile ilerlenir.

Multiparametrik MR, şüpheli alanı önceden gösterir. Böylece biyopsi rastgele değil hedefli yapılır; önemli kanserlerin atlanma olasılığı azalır ve bazı hastalarda gereksiz biyopsiden kaçınılabilir.

Orta ve yüksek riskli lokalize hastalıkta her ikisi de kabul edilen seçeneklerdir ve birinin diğerine kesin üstünlüğünden söz edilmez. Fark yan etki profillerindedir: cerrahide idrar kaçırma erken dönemde daha belirgindir, radyoterapide bağırsak ve mesane şikâyetleri zamanla ortaya çıkabilir. Seçim yaşınız, eşlik eden hastalıklarınız ve önceliğinizle birlikte yapılır.

Hayır. Aktif izlem planlı bir programdır: belirli aralıklarla PSA ölçümü, MR ve gerektiğinde tekrar biyopsi yapılır. Amaç, hastalık ilerleme belirtisi gösterirse zamanında tedaviye geçmek ve bu arada gereksiz yan etkilerden korunmaktır. İzleme uyum sağlayamayacak hastalar için uygun değildir.

Her iki ana tedavi de bu işlevleri etkileyebilir. Cerrahide sinir koruyucu teknik uygulanabiliyorsa cinsel işlev için şans artar; idrar tutma genellikle haftalar içinde düzelir. Beklentinizi tedavi öncesinde net konuşmanız önemlidir.

MR görüntülerinizi, biyopsi/patoloji raporunuzu ve PSA değerlerinizi paylaşmanız yeterlidir. Dosyanızı yalnızca ikinci görüş için de gönderebilirsiniz; bu sizi tedavi almaya mecbur bırakmaz.

Buna biyokimyasal nüks denir ve görüntülemede hastalık görünmeden önce ortaya çıkabilir. Yükselme hızı, ilk tedavi ve risk grubu değerlendirilerek ek tedavi veya yakın izlem planlanır. Erken saptanması seçenekleri genişletir.

Birinci derece akrabasında prostat kanseri olan erkeklerde değerlendirmeye daha erken başlanması önerilir. Hangi yaşta başlanacağı ve hangi sıklıkta tekrarlanacağı kişisel risk profilinize göre belirlenir; bunu hekiminizle konuşmanız doğru olur.

PSA değerlerinizin zaman içindeki seyri, biyopsi patoloji raporunuzun tamamı (kaç kor alındığı, kaçında tümör olduğu, Gleason veya ISUP derecesi ve her korun tutulum yüzdesi), MR raporu ve MR görüntülerinin kendisi, varsa evreleme tetkikleri, kullandığınız ilaçların listesi, diğer hastalıklarınız ve yaşınız. Son üçü ayrıntı değildir; hangi tedavinin uygun olduğunu doğrudan etkiler.

Hayır ve bu yanlış anlaşılma sık görülür. Aktif izlem; düzenli PSA ölçümü, muayene, MR ve gerektiğinde tekrar biyopsi ile yakın takip demektir. Disiplin gerektirir ve takipten çıkıldığında anlamını yitirir. Buna karşılık uygun hastada gereksiz yan etkilerden korur ve hem cerrahi hem radyoterapi seçeneğini açık bırakır.

Bu ihtimal ameliyat öncesinde konuşulmalıdır. Çıkarılan dokuda cerrahi sınırda tümör bulunması veya hastalığın düşünülenden ileri evrede çıkması mümkündür. Bu, ameliyatın başarısız olduğu anlamına gelmez; ek tedavi gerekebileceği anlamına gelir. Genellikle radyoterapi, bazen hormon tedavisi gündeme gelir.

Takibin temel ölçütü PSA değeridir ve belirli aralıklarla ölçülür. Yurt dışından geliyorsanız bu ölçümleri kendi ülkenizde yaptırmanız beklenir. Ayrılmadan önce şunları netleştirin: sonuçları kim değerlendirecek, nasıl ileteceksiniz ve bu düzenleme ne kadar sürecek. Genel bir destek vaadi yerine sorumlu bir isim isteyin.